Đừng hiểu lầm, chúng tôi không hề tận hưởng thất bại!
Sau khi đội Thái Châu vô địch, kênh thông tin chính thức Thái Châu đã đăng một bài viết mang tên "Đây là Thái Châu, chúng tôi sẽ bảo vệ ngôi vương!". Tiêu đề rất mộc mạc, nội dung còn mộc mạc hơn. Không có những câu điệp ngữ sướt mướt, không có sự tự cảm động, cả bài chỉ nói một điều: chức vô địch là thật, năm nay sẽ giành lại thêm một lần nữa.
Buổi sáng, khi đọc bài viết này, người viết cảm thấy nó rất thực tế.
Ngược lại, kể từ khi giải bóng đá Siêu cấp Giang Tô năm nay khởi tranh, cách làm của một số cơ quan truyền thông địa phương thật khiến người ta khó hiểu. Rõ ràng là thua trận, rõ ràng là bị loại, vậy mà bài viết đăng lên lại hả hê hơn cả kẻ chiến thắng. Nào là "người hùng của thành phố", "cả mùa giải này đều gọi là trưởng thành", "tri ân những điều bình dị" — thua là thua, dùng một đống từ ngữ ấm áp để gói ghém thất bại thành một kiểu chiến thắng ở chiều kích cao hơn, như thể thua trận mới là vinh quang thực sự, như thể người hâm mộ nên mang ơn vì đội bị loại. Không biết những cơ quan truyền thông này muốn làm ai thấy ghê, viết cho ai xem? Lẽ nào thua rồi mà vẫn tận hưởng đến thế?
Thái Châu không làm như vậy. Năm ngoái đội Thái Châu xếp thứ sáu ở vòng đấu thường, rồi lội ngược dòng giành chức vô địch nhờ ba lần thắng liên tiếp trong loạt sút luân lưu, nhờ những lần đi tiếp thực sự. Sự phô trương của Thái Châu sau khi vô địch là có cơ sở, trái lại một vài nơi thua trận còn phô trương hơn cả khi thắng. Lời tuyên bố thẳng thắn "Đây là Thái Châu, chúng tôi là nhà vô địch" là sự hiện thực hóa một biểu tượng vô địch, là gói ưu đãi văn hóa – du lịch bằng tiền thật bạc thật. Phô trương một cách đường hoàng, bởi chức vô địch là thật. Chiến thắng tối qua cũng là thật.
Còn ở một số nơi, sự phô trương sau khi thua trận là một kiểu tô vẽ kín đáo hơn. Dùng "trưởng thành", "tình cảm", "biển sao rộng lớn" để ninh thất bại thành một nồi súp gà cho tâm hồn; không biết cầu thủ đọc có thấy ngượng không, chứ khán giả đọc thì thấy rất bực mình. Đạo lý số một của thể thao đỉnh cao là thắng thua, không phải tản văn, cũng không phải súp gà cho tâm hồn.
Sự tiết chế trong tuyên ngôn bảo vệ ngôi vương này của Thái Châu chính là đến từ sự tự tin. Cúp đã trong tay, luật lệ rõ ràng, không nói nhảm, không tự thêm kịch, không tự cảm động, cứ thế mà đá. Người chiến thắng không cần phải nói thất bại thành chiến thắng. Chỉ có kẻ thua cuộc mới làm vậy.
Đây mới là dáng vẻ mà kênh thông tin của một thành phố nên có: thực sự cầu thị, có gì nói nấy, báo tin vui không tự mãn, thắng thua không nói kháy.
Ngược lại, một số cơ quan truyền thông địa phương gần như đã đảo lộn trắng đen chuyện thắng thua: thua rồi vẫn có thể viết "thua mà vẫn vinh quang, chiến đấu vì phẩm giá, gặt hái sự trưởng thành, hướng tới khởi đầu mới"; bị loại rồi vẫn còn phải "đi từ mùa xuân này sang mùa xuân khác, từ hy vọng này đến hy vọng khác".
Bảng tỷ số rõ ràng ghi là thua, bài viết thì đọc cứ như vừa vô địch; người hâm mộ vẫn còn đang chửi trọng tài, chửi chiến thuật, chửi thay người, truyền thông địa phương đã khen đội bóng thành "quý tộc tinh thần", người hùng của thành phố. Đủ kiểu tâng bốc: "máu lửa", "đội quân thép", "bản lĩnh sói", "không chịu khuất phục số phận", "nắm vận mệnh trong tay mình" — vậy mà vận mệnh vừa nãy rõ ràng đã sút hỏng quả luân lưu.
Nực cười nhất là thua trận còn viết hay hơn thắng trận, bị loại còn hoành tráng hơn đi tiếp. Như thể thất bại không phải thất bại, mà là nhiên liệu cho câu chuyện của thành phố; như thể cầu thủ không cần phân tích lại chiến thuật, chỉ cần phối hợp với khẩu hiệu tuyên truyền để hoàn thành "mỹ học bi tráng" là đủ. Khán giả xem bóng, truyền thông xem lượt xem, đội bóng đá bóng, còn truyền thông địa phương thì làm "xóa đói giảm nghèo tinh thần".
Người viết cho rằng, bài viết của Thái Châu hay ở chỗ nào? Nó không biến một trận tứ kết loại trực tiếp thành "tuyên ngôn vô địch". Đó là nhà đương kim vô địch, nhưng thứ họ viết là "tốp bốn không phải đích đến, bảo vệ ngôi vương mới là"; họ loại Nam Thông bằng loạt luân lưu, nhưng vẫn dành riêng một lời cảm ơn cho Nam Thông; họ biết loạt luân lưu kịch tính, cũng biết loạt luân lưu tàn khốc — đối phương không phải là phông nền, mà là "đối thủ đáng kính".
Một thành phố có đội bóng thực sự mạnh không cần dựa vào bài viết để phô trương thanh thế.
Thực sự có tự tin, thì viết "chúng tôi sẽ bảo vệ ngôi vương" là đủ; không có tự tin, mới phải viết cả đống lời thừa thãi chẳng ai hiểu.
Một số cơ quan truyền thông địa phương nên tỉnh lại: thứ người hâm mộ cần là "thua được, thắng vững, nói tiếng người", chứ không phải "thua cũng như thắng, thắng như vừa cứu cả thế giới". Gói ghém thất bại thành chiến thắng là sự xúc phạm trí tuệ của người hâm mộ.
Bài viết của Thái Châu không lớn tiếng, không phô chữ, không giành spotlight. Nhưng nó lại chứng minh đúng một điều:
Một thành phố có hiểu thể thao hay không, không phải nhìn vào lúc thắng trận náo nhiệt đến đâu, mà là nhìn vào sự chừng mực trong ngòi bút —
Thắng không bay bổng, thua không dối trá, không giẫm đạp đối thủ, không thần thánh hóa bản thân. Đó mới là tinh thần thể thao, đó mới là không kiêu ngạo, không tự ti!